20.05.2022 05:06:25

Türkiye

Sade Vatandaş | Karaciğer büyümesi nedir? Karaciğer büyümesi belirtileri nelerdir?
Karaciğer büyümesi nedir? Karaciğer büyümesi belirtileri nelerdir?


Büyült Küçült

Karaciğer büyümesi nedir? Karaciğer büyümesi belirtileri nelerdir?

Karaciğer büyümesi nedir?

Karaciğerin normal boyutların üzerine çıkarak genişlemesi, karaciğer büyümesi olarak adlandırılır. Karaciğerde oluşan bu büyüme, genellikle bir karaciğer hastalığından kaynaklı olarak ortaya çıkar. Karaciğer büyümesi sonucunda organ hasar görmeye ve işlevlerini tam olarak yerine getirememeye başlar. Karaciğerin yağların sindirimi, karbonhidratların glikojen formunda depolanması, enfeksiyonlarla mücadele, bazı hormon ve protein türlerinin üretimi, kanın pıhtılaşmasının sağlanması, ilaç ve toksinlerin metabolize edilerek vücuttan atılması gibi pek çok önemli göreve sahip olması nedeniyle tüm karaciğer hastalıklarında olduğu gibi karaciğer büyümesinde de bu işlevlerin tam olarak yerine getirilememesinden kaynaklı olarak ciddi sorunlar ortaya çıkabilir. Tedavi sürecinin planlanabilmesi için öncelikle karaciğerde büyümeye neden olan sorunun tam olarak belirlenmesi gerekir.

Karaciğer büyümesi belirtileri nelerdir?

Karaciğerdeki büyüme, eğer hafif düzeyde ve erken evrelerde ise hastalarda herhangi bir belirti oluşturmayabilir. Bu düzeydeki karaciğer genişlemesi genellikle farklı bir nedene yönelik olarak uygulanan ultrason görüntülemelerinde tesadüfi olarak saptanır. Hastalığın evresi ilerledikçe ve karaciğerdeki büyüme miktarı arttıkça birtakım semptomlar ile hastalık kendini belli etmeye başlar. Bu belirtiler genellikle karaciğer büyümesine sağlıksız beslenme ve obezite haricinde farklı bir karaciğer hastalığının neden olduğu durumlarda görülür. Bunlardan en yaygın görülenleri şu şekilde sıralanabilir:

  • Karın ağrısı
  • Kaşıntı
  • Sarılık (ciltte ve gözlerin beyaz kısımlarında sararma)
  • Yorgunluk ve uyku hali
  • Kas ağrıları
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Karında ele kitle gelmesi
  • İştahsızlık ve kilo kaybı
  • Ayaklarda, ayak bileklerinde ve bacaklarda oluşan şişlikler (ödem)
  • Vücudun belirli bölgelerinde oluşan morluklar
  • Karında şişme (asit oluşumu)

Yukarıdaki belirtiler karaciğer büyümesinde ve diğer karaciğer hastalıklarında görülebilen yaygın belirtilerdir. Karaciğerde oluşan hastalıkların bu tür belirtilerle kendini göstermesi, hastalığın ciddi boyutlara ulaştığının bir göstergesi olarak da kabul edilebilir. Bu nedenle yukarıdaki belirtilerden bir veya birkaçını taşıyan bireyler mutlaka sağlık kuruluşlarına başvurmalı ve detaylı bir muayeneden geçirilmelidir.

Karaciğer büyümesi nedenleri nelerdir?

Karaciğerde büyüme (hepatomegali) genellikle karaciğer dokusunun olması gerektiği gibi çalışmadığını işaret eden bir sağlık sorunudur. Bu durumun oluşumunda rol oynayabilen pek çok faktör söz konusudur. Bunlardan bazıları şunlardır:

  • Karaciğer kanseri ve farklı doku ve organlardan karaciğere metastaz yapmış kanser türleri
  • Karaciğer yağlanması
  • Konjestif kalp yetmezliği ve diğer kalp hastalıkları
  • Karaciğeri besleyen ve karaciğerden kanı uzaklaştıran kan damarlarındaki tıkanıklık ve darlıklar
  • Alkol ve ağır ilaç kullanımına bağlı olarak karaciğerde hasar ve yara oluşumları
  • Hepatit A, B ve C başta olmak üzere viral hepatit virüslerinin neden olduğu karaciğer enfeksiyonları
  • Siroz
  • Karaciğerde oluşan hepatik kistler
  • Demir ve bakır gibi minerallerin vücutta aşırı birikimi ile gelişen hemokromatoz ve Wilson hastalığı gibi durumlar
  • Safra kesesi hastalıkları

Yukarıda verilen nedenlerin haricinde bazı bireyler karaciğer büyümesi hastalığına yakalanma konusunda diğer bireylere oranla çok daha fazla risk altındadır. Otoimmün hastalık, inflamatuar bağırsak hastalığı, kronik karaciğer hastalıkları, orak hücre hastalığı ve kalp damar hastalıklarına sahip olan ve ailesinde bu hastalıklara yakalanmış bireyler bulunan kişiler karaciğer büyümesi için daha yüksek risk altındadır. Bununla birlikte obezite sorunu olan, alkol kullanma alışkanlığı bulunan, sıtma hastalığına yakalanma riski olan ülkelere seyahat eden bireylerin de karaciğer büyümesine yakalanma riski yüksek olduğundan bu kişilerin daha sık kontrolden geçirilmesi gerekir.

Karaciğer büyümesi nasıl tedavi edilir?

Karaciğer büyümesi tedavisi için sürecin ne şekilde planlanacağı ve hangi tedavi uygulamalarının yapılacağı; altta yatan hastalığın türü, hastanın yaşı, cinsiyeti ve genel sağlık durumu gibi pek çok faktör bir arada değerlendirilerek hekim tarafından belirlenir. Karaciğer yetmezliği ve hepatit enfeksiyonlarının söz konusu olması durumunda genellikle farmakolojik tedavi (ilaç tedavisi) uygulanır. Karaciğerde tespit edilen ve biyopsi sonucunda kötü huylu (malign) olduğu belirlenen tümörlere ilişkin kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi operasyon uygulamaları yapılır. Karaciğer kanserinin metastatik bir kanser olduğu tespit edilirse amacıyla daha ileri tanı testleri de yapılarak kanserin kaynağına yönelik tedavi planı da belirlenir. Lenfoma ve lösemi gibi kanserlerin teşhis edilmesi durumunda bunlara yönelik farklı tedavi tekniklerinden yararlanılır. Alkol, sigara ve uyuşturucu madde kullanma alışkanlığı bulunan hastaların bu alışkanlıklarını derhal bırakmaları sağlanmalı, gerekli ise bu konuda da tıbbi destek verilmelidir. Karaciğerde oluşan hasar geri döndürülemez ve tedavi edilemez bir boyutta ise karaciğer nakli yapılması için gerekli prosedürler başlatılmalıdır. Hepatomegali tedavisi sürecinde yaşam tarzı değişiklikleri ve beslenme de büyük bir öneme sahiptir. Karaciğer büyümesi sorunu olan hastalara karaciğer dostu besinlerle zenginleştirilmiş sağlıklı ve dengeli bir beslenme planı uygulanmalıdır. Bunun için hastaların mevcut tedavilerine ek olarak bir diyetisyene yönlendirilmesi gerekir. Obezite sorunu olan veya olması gereken kilonun üzerinde olan hastalarda ise uygun bir beslenme planı ile hastanın ideal kilosuna ulaştırılması gerekmektedir. Düzenli egzersiz yapmak ve sigara içilen ortamlardan uzak durmak da hastaların özen göstermesi gereken hususlar arasındadır.

Mehmet Koyuncu

Mehmet Koyuncu